తెలుగు సాహిత్యానికి వెయ్యేళ్ళ కవితా సంప్రదాయం ఉంది. 19వ శతాబ్దం చివర నుండి నవల, కథ, నాటకం, వ్యాసం వంటి ఆధునిక ప్రక్రియలు వచ్చాయి. ఈ వ్యాసంలో తెలుగు సాహిత్యాన్ని మలుపు తిప్పిన కొందరు ప్రసిద్ధ ఆధునిక రచయితలను, వారి ముఖ్య రచనలను తెలుసుకుందాం.
సంఘ సంస్కరణ యుగం
కందుకూరి వీరేశలింగం (1848–1919)
“గద్య తిక్కన”గా ప్రసిద్ధి. తెలుగులో తొలి నవల “రాజశేఖర చరిత్రము” రచించారు. వితంతు పునర్వివాహాలు, స్త్రీ విద్య కోసం జీవితాంతం పోరాడిన సంఘ సంస్కర్త.
గురజాడ అప్పారావు (1862–1915)
“కన్యాశుల్కం” నాటకంతో వ్యావహారిక భాషకు సాహిత్య గౌరవం తెచ్చారు. “ముత్యాల సరాలు” అనే కొత్త ఛందస్సును ప్రవేశపెట్టారు. “దేశమును ప్రేమించుమన్నా, మంచి అన్నది పెంచుమన్నా” అనే దేశభక్తి గీతం ఆయనదే.
చిలకమర్తి లక్ష్మీనరసింహం (1867–1946)
నవలా రచయిత, నాటకకర్త. హాస్య నవల “గణపతి”, నాటకం “గయోపాఖ్యానం” ప్రసిద్ధి.
భావకవిత్వం, ప్రగతి యుగం
విశ్వనాథ సత్యనారాయణ (1895–1976)
“కవిసమ్రాట్”గా ప్రసిద్ధి. “రామాయణ కల్పవృక్షం”కు తెలుగులో తొలి జ్ఞానపీఠ పురస్కారం అందుకున్నారు. “వేయిపడగలు” ఆయన ప్రసిద్ధ నవల.
శ్రీశ్రీ (శ్రీరంగం శ్రీనివాసరావు, 1910–1983)
“మహాప్రస్థానం” కవితా సంపుటితో తెలుగు కవిత్వంలో కొత్త యుగానికి నాంది పలికిన మహాకవి. సినీ గేయ రచయితగానూ ప్రసిద్ధులు.
గుడిపాటి వెంకటచలం (1894–1979)
స్త్రీ స్వేచ్ఛ గురించి సాహసోపేతంగా రాసిన రచయిత. “మైదానం”, “మ్యూజింగ్స్” ప్రసిద్ధ రచనలు.
త్రిపురనేని గోపీచంద్ (1910–1962)
తెలుగులో తొలి మనోవైజ్ఞానిక నవలగా పేరొందిన “అసమర్థుని జీవయాత్ర” రచించారు.
బుచ్చిబాబు (1916–1967)
“చివరకు మిగిలేది” నవల తెలుగు సాహిత్యంలో ఉత్తమ నవలలలో ఒకటిగా నిలిచింది.
కొడవటిగంటి కుటుంబరావు (1909–1980)
కథకుడు, నవలా రచయిత. “చదువు” నవల ప్రసిద్ధి. ప్రముఖ బాలల పత్రిక “చందమామ”కు దశాబ్దాల పాటు సంపాదకులుగా పనిచేశారు.
స్వాతంత్ర్యానంతర యుగం
సి. నారాయణరెడ్డి (1931–2017)
కవి, సినీ గేయ రచయిత. “విశ్వంభర” కావ్యానికి జ్ఞానపీఠ పురస్కారం అందుకున్నారు.
రావూరి భరద్వాజ (1927–2013)
సినీ రంగం నేపథ్యంలో రాసిన “పాకుడురాళ్ళు” నవలకు జ్ఞానపీఠ పురస్కారం లభించింది.
ముళ్ళపూడి వెంకటరమణ (1931–2011)
హాస్య రచయిత. పిల్లల మనసును అద్భుతంగా చిత్రించిన “బుడుగు” ఆయన అమర సృష్టి.
ముగింపు
ఈ రచయితలు తమ రచనల ద్వారా సమాజాన్ని ప్రశ్నించారు, మార్చారు, నవ్వించారు, ఆలోచింపజేశారు. పిల్లలు పెద్దయ్యాక బుడుగు, గణపతి వంటి సరదా రచనలతో మొదలుపెట్టి, క్రమంగా ఈ మహా రచయితల రచనలను చదవడం అలవాటు చేసుకోవాలి.
✍️ Have a story or article to share? Submit it for review and get published on Srikaram.org.
