తెలుగు సాహిత్యంలో మహిళా కవయిత్రులు

తెలుగు సాహిత్యం అంటే మనకు ముందుగా నన్నయ, తిక్కన, పోతన వంటి కవులు గుర్తుకొస్తారు. కానీ ఆరు వందల సంవత్సరాలకు పైగా ఎంతో మంది మహిళలు కూడా కావ్యాలు, యక్షగానాలు, కథలు, నవలలు రాసి తెలుగు భాషను సుసంపన్నం చేశారు. ఆ కాలంలో స్త్రీలకు చదువుకునే అవకాశాలు తక్కువగా ఉన్నా, వీరు తమ ప్రతిభతో చరిత్రలో నిలిచిపోయారు. ఈ వ్యాసంలో కొందరు ముఖ్యమైన తెలుగు కవయిత్రులు, రచయిత్రుల గురించి తెలుసుకుందాం.

ప్రాచీన తెలుగు కవయిత్రులు

తాళ్ళపాక తిమ్మక్క (15వ శతాబ్దం)

ప్రసిద్ధ వాగ్గేయకారుడు తాళ్ళపాక అన్నమాచార్యుల భార్య తిమ్మక్క. ఆమె రచించిన “సుభద్రా కళ్యాణం” తెలుగులో ఒక మహిళ రాసిన తొలి కావ్యంగా గుర్తింపు పొందింది. అందుకే ఆమెను తెలుగులో తొలి కవయిత్రిగా పరిగణిస్తారు. అర్జునుడు, సుభద్రల వివాహ కథను సరళమైన, మధురమైన భాషలో ఆమె వర్ణించారు.

ఆతుకూరి మొల్ల (16వ శతాబ్దం)

కుమ్మరి కుటుంబంలో జన్మించిన మొల్ల రాసిన “మొల్ల రామాయణం” తెలుగు సాహిత్యంలో ఎంతో ప్రసిద్ధి పొందింది. కఠినమైన సంస్కృత పదాలకు బదులుగా అందరికీ అర్థమయ్యే తేట తెలుగులో రామకథను చెప్పడం ఆమె ప్రత్యేకత. ఈ రామాయణంలోని పద్యాలు ఇప్పటికీ పాఠ్యపుస్తకాలలో కనిపిస్తాయి.

రంగాజమ్మ (17వ శతాబ్దం)

తంజావూరు నాయక రాజు విజయరాఘవ నాయకుని ఆస్థానంలో ఉన్న కవయిత్రి రంగాజమ్మ. ఆమె రచించిన యక్షగానం “మన్నారుదాస విలాసము” ప్రసిద్ధమైనది. దక్షిణాదిలో తెలుగు సాహిత్యం వెలిగిన కాలానికి ఆమె రచనలు నిదర్శనం.

ముద్దుపళని (18వ శతాబ్దం)

తంజావూరు ప్రతాపసింహుని ఆస్థానంలో ఉన్న ముద్దుపళని రచించిన “రాధికా సాంత్వనము” శృంగార ప్రబంధం. రాధాకృష్ణుల ప్రేమను వర్ణించిన ఈ కావ్యం ఆ కాలంలోనే కాకుండా 20వ శతాబ్దంలో కూడా చర్చనీయాంశమైంది. తరువాత బెంగుళూరు నాగరత్నమ్మ దీనిని పునర్ముద్రించారు.

తరిగొండ వెంగమాంబ (1730–1817)

శ్రీ వేంకటేశ్వర స్వామి భక్తురాలైన వెంగమాంబ తిరుమలలో నివసించి అనేక రచనలు చేశారు. “శ్రీ వేంకటాచల మాహాత్మ్యము” ఆమె ప్రధాన కావ్యం. ఆమె యక్షగానాలు, శతకాలు, ద్విపద కావ్యాలు కూడా రాశారు. తిరుమలలో నేటికీ “వెంగమాంబ ముత్యాల హారతి” ఆమె జ్ఞాపకంగా కొనసాగుతుంది.

ఆధునిక తెలుగు రచయిత్రులు

19వ శతాబ్దం చివర నుండి కథ, నవల వంటి ఆధునిక ప్రక్రియలు వచ్చాయి. ఈ ప్రక్రియలలో ఎంతో మంది మహిళలు తమదైన ముద్ర వేశారు.

భండారు అచ్చమాంబ (1874–1905)

తెలుగులో తొలి కథా రచయిత్రిగా పేరు పొందారు. ఆమె రాసిన “అబలా సచ్చరిత్ర రత్నమాల” భారతీయ మహిళల జీవిత చరిత్రల సంకలనం. స్త్రీ విద్య కోసం ఆమె ఎంతో కృషి చేశారు.

మాలతీ చందూర్

ఆంధ్రప్రభలో “ప్రమదావనం” శీర్షిక ద్వారా తరతరాల పాఠకులకు చేరువైన రచయిత్రి. ఎన్నో నవలలు రాశారు; “హృదయనేత్రి” నవలకు కేంద్ర సాహిత్య అకాడమీ పురస్కారం అందుకున్నారు.

యద్దనపూడి సులోచనారాణి

తెలుగు నవలా పాఠకులకు అత్యంత ప్రియమైన రచయిత్రి. “సెక్రటరీ”, “మీనా”, “జీవనతరంగాలు” వంటి నవలలు ఎంతో ప్రాచుర్యం పొంది సినిమాలుగా కూడా వచ్చాయి.

ముప్పాళ్ళ రంగనాయకమ్మ

సామాజిక సమస్యలపై నిర్భయంగా రాసిన రచయిత్రి. “బలిపీఠం”, “జానకి విముక్తి” వంటి నవలలు, “రామాయణ విషవృక్షం” వంటి విమర్శనాత్మక రచనలు ఆమెకు పేరు తెచ్చాయి.

ఓల్గా (పోపూరి లలిత కుమారి)

తెలుగు స్త్రీవాద సాహిత్యంలో ముఖ్యమైన గొంతు. రామాయణంలోని స్త్రీ పాత్రల దృష్టితో రాసిన “విముక్త” కథా సంపుటికి 2015లో కేంద్ర సాహిత్య అకాడమీ పురస్కారం లభించింది.

పిల్లలతో చర్చించడానికి

• తెలుగులో తొలి కవయిత్రిగా ఎవరిని పరిగణిస్తారు? ఆమె రాసిన కావ్యం ఏది?
• మొల్ల రామాయణం ఎందుకు అంత ప్రాచుర్యం పొందింది?
• మీకు నచ్చిన ఒక తెలుగు రచయిత్రి పుస్తకం చదివి, దాని గురించి నాలుగు వాక్యాలు రాయండి.

ముగింపు

తిమ్మక్క నుండి ఓల్గా వరకు తెలుగు మహిళా రచయితలు భక్తి, శృంగారం, సామాజిక మార్పు, స్త్రీ స్వేచ్ఛ వంటి ఎన్నో అంశాలపై రాశారు. వారి రచనలను చదవడం ద్వారా మన పిల్లలకు తెలుగు సాహిత్యంలోని వైవిధ్యాన్ని, మహిళల ప్రతిభను పరిచయం చేయవచ్చు.

✍️ Have a story or article to share? Submit it for review and get published on Srikaram.org.