బోనాలు తెలంగాణ ప్రజల అత్యంత ప్రీతిపాత్రమైన పండుగ. గ్రామదేవతలైన మహంకాళి, ఎల్లమ్మ, పోచమ్మ, మైసమ్మ వంటి అమ్మవార్లను పూజిస్తూ ఈ పండుగ జరుపుకుంటారు. హైదరాబాద్, సికింద్రాబాద్ జంట నగరాలతో పాటు తెలంగాణ అంతటా బోనాలు ఎంతో వైభవంగా జరుగుతాయి. 2014లో తెలంగాణ రాష్ట్రం ఏర్పడిన తరువాత ప్రభుత్వం బోనాలను రాష్ట్ర పండుగగా ప్రకటించింది.
బోనాలు ఎప్పుడు జరుపుకుంటారు?
తెలుగు క్యాలెండర్ ప్రకారం ఆషాఢ మాసంలో (సాధారణంగా జూన్-జూలై లేదా జూలై-ఆగస్టు నెలల్లో) ఆదివారాలు, గురువారాలలో బోనాలు జరుపుకుంటారు. హైదరాబాద్‌లో ఒక క్రమం ప్రకారం జరుగుతాయి:
- మొదట గోల్కొండ కోటలోని శ్రీ జగదాంబిక అమ్మవారికి బోనాలతో ఉత్సవాలు ప్రారంభమవుతాయి.
- తరువాత సికింద్రాబాద్ ఉజ్జయిని మహంకాళి ఆలయంలో జరిగే “లష్కర్ బోనాలు” ఎంతో ప్రసిద్ధి.
- చివరగా పాతబస్తీలోని లాల్ దర్వాజా సింహవాహిని మహంకాళి ఆలయంతో పాటు నగరంలోని అన్ని ఆలయాలలో బోనాలు జరుగుతాయి.
“బోనం” అంటే ఏమిటి?
“బోనం” అనే పదం “భోజనం” నుండి వచ్చింది. అమ్మవారికి సమర్పించే నైవేద్యమే బోనం.
- కొత్త మట్టి కుండలో లేదా ఇత్తడి/రాగి పాత్రలో పాలు, బెల్లంతో వండిన అన్నం (కొన్ని చోట్ల పెరుగు అన్నం, ఉల్లిపాయలు) పెడతారు.
- కుండను వేపాకులు, పసుపు, కుంకుమలతో అలంకరిస్తారు.
- కుండ పైన మూతపై దీపం వెలిగిస్తారు.
- మహిళలు కొత్త చీరలు కట్టుకొని, బోనాన్ని తలపై పెట్టుకొని డప్పుల మోతల మధ్య ఊరేగింపుగా ఆలయానికి వెళ్ళి అమ్మవారికి సమర్పిస్తారు.
పండుగలోని ముఖ్య ఆచారాలు
పోతరాజు
అమ్మవారి సోదరుడిగా భావించే పోతరాజు బోనాల ఊరేగింపులో ముందు నడుస్తాడు. ఒంటికి పసుపు రాసుకొని, నుదుట కుంకుమ పెట్టుకొని, నడుముకు వేపాకులు కట్టుకొని, కొరడా ఝళిపిస్తూ డప్పుల లయకు నాట్యం చేస్తాడు.
తొట్టెలు
రంగుల కాగితాలు, వెదురు కర్రలతో తయారు చేసిన అందమైన తొట్టెలను భక్తులు అమ్మవారికి సమర్పిస్తారు.
రంగం
బోనాల మరుసటి రోజు ఉదయం ఉజ్జయిని మహంకాళి ఆలయంలో “రంగం” అనే కార్యక్రమం జరుగుతుంది. ఇందులో ఒక మహిళ అమ్మవారి రూపంలో రాబోయే సంవత్సరం గురించి భవిష్యవాణి చెబుతుంది. దీనిని వినడానికి వేలాది మంది భక్తులు వస్తారు.
ఘటం ఊరేగింపు, ఫలహారం బండి
అమ్మవారి ఘటాన్ని ఊరేగింపుగా తీసుకెళ్ళడం, ఫలహారం బండ్లతో ఊరేగింపులు పండుగ చివరి రోజు ప్రత్యేక ఆకర్షణ.
బోనాల వెనుక ఉన్న నమ్మకం
పూర్వకాలంలో వర్షాకాలంలో వచ్చే అంటువ్యాధుల నుండి గ్రామాలను, నగరాలను కాపాడమని గ్రామదేవతలను వేడుకుంటూ బోనాలు సమర్పించే ఆచారం మొదలైందని చెబుతారు. ఆషాఢ మాసంలో అమ్మవారు తన పుట్టింటికి వస్తుందని, అందుకే ఆడపడుచులా ఆమెకు భోజనం పెట్టి సాగనంపుతామని ప్రజల విశ్వాసం.
పండుగ ప్రత్యేకత
- సమైక్యత: కుల, మత, వర్గ భేదాలు లేకుండా అందరూ కలిసి జరుపుకునే పండుగ.
- స్త్రీ శక్తికి గౌరవం: అమ్మవారి రూపంలో స్త్రీ శక్తిని పూజించే పండుగ.
- జానపద కళలు: డప్పులు, పోతరాజుల నృత్యాలు, జానపద గీతాలు తెలంగాణ సంస్కృతిని ప్రతిబింబిస్తాయి.
పిల్లలకు బోనాలను ఎలా పరిచయం చేయాలి?
- బోనం కుండను ఎలా అలంకరిస్తారో చూపించి, చిన్న మట్టి కుండను పిల్లలతో కలిసి అలంకరించండి.
- పోతరాజు, రంగం వంటి ఆచారాల వెనుక ఉన్న కథలను చెప్పండి.
- విదేశాలలో ఉన్నవారు స్థానిక తెలుగు సంఘాలు నిర్వహించే బోనాల ఉత్సవాలకు పిల్లలను తీసుకెళ్ళండి.
ఇవి కూడా చదవండి
- బతుకమ్మ పండుగ
- ప్రముఖ తెలంగాణ వంటకాలు
- శ్రీకారం.org: తెలుగు భాష, పండుగలు, సంస్కృతి మరియు సంప్రదాయాల ప్రచార వేదిక
✍️ Have a story or article to share? Submit it for review and get published on Srikaram.org.
