తెలుగు వ్యాకరణం

భాషను సరిగ్గా మాట్లాడటానికి, రాయటానికి ఉపయోగపడే నియమాల సమాహారమే వ్యాకరణం (Grammar). తెలుగు వ్యాకరణానికి నన్నయ రచించినట్లు చెప్పబడే “ఆంధ్ర శబ్ద చింతామణి”, చిన్నయసూరి రచించిన “బాలవ్యాకరణం” ప్రామాణిక గ్రంథాలు. ఈ వ్యాసంలో తెలుగు వ్యాకరణంలోని ముఖ్యమైన అంశాలను సులభంగా తెలుసుకుందాం.

1. వర్ణమాల (Alphabet)

తెలుగు వర్ణమాలలో అచ్చులు (vowels – అ, ఆ, ఇ, ఈ…) మరియు హల్లులు (consonants – క, ఖ, గ, ఘ…) ఉంటాయి. హల్లులకు అచ్చులు చేరితే గుణింతాలు (క, కా, కి, కీ…), రెండు హల్లులు కలిస్తే సంయుక్తాక్షరాలు/ద్విత్వాక్షరాలు (క్క, క్ర, ష్ట) ఏర్పడతాయి.

2. భాషాభాగాలు (Parts of Speech)

• నామవాచకం (Noun): పేర్లను తెలిపేది. ఉదా: రాముడు, హైదరాబాద్, పుస్తకం
• సర్వనామం (Pronoun): నామవాచకానికి బదులుగా వాడేది. ఉదా: నేను, నువ్వు, అతను, ఆమె, అది
• విశేషణం (Adjective): నామవాచకం గుణాన్ని తెలిపేది. ఉదా: మంచి పిల్లవాడు, ఎర్రని పువ్వు
• క్రియ (Verb): పనిని తెలిపేది. ఉదా: చదివాడు, ఆడుతోంది, వస్తాను
• అవ్యయం (Indeclinable): లింగ, వచన, విభక్తులలో మార్పు చెందనిది. ఉదా: అయ్యో, ఆహా, మరియు, కానీ

3. లింగాలు (Gender)

తెలుగులో మూడు లింగాలు ఉన్నాయి:

• పుంలింగం (Masculine): పురుషులను తెలిపేవి. ఉదా: రాముడు, తండ్రి, అన్న
• స్త్రీలింగం (Feminine): స్త్రీలను తెలిపేవి. ఉదా: సీత, తల్లి, అక్క
• నపుంసకలింగం (Neuter): వస్తువులను, జంతువులను తెలిపేవి. ఉదా: పుస్తకం, చెట్టు, ఆవు

గమనిక: తెలుగులో ఏకవచనంలో స్త్రీలకు క్రియ నపుంసకలింగ రూపంలోనే వస్తుంది. ఉదా: “అతను వచ్చాడు” కానీ “ఆమె వచ్చింది”, “ఆవు వచ్చింది”.

4. వచనాలు (Number)

• ఏకవచనం (Singular): ఒక్కదానిని తెలిపేది. ఉదా: పుస్తకం, పిల్లవాడు
• బహువచనం (Plural): ఒకటి కంటే ఎక్కువను తెలిపేది. సాధారణంగా “లు” చేరుతుంది. ఉదా: పుస్తకాలు, పిల్లలు

5. విభక్తులు (Case Markers)

పదాల మధ్య సంబంధాన్ని తెలిపే ప్రత్యయాలను విభక్తులు అంటారు.

• ప్రథమా: డు, ము, వు, లు — రాముడు, వనము
• ద్వితీయా: ని, ను, కూర్చి, గురించి — రాముని చూశాను
• తృతీయా: చేత, తో — కత్తితో కోశాడు
• చతుర్థీ: కొరకు, కై — నీ కొరకు వచ్చాను
• పంచమీ: వలన, కంటె, పట్టి — అతని వలన జరిగింది
• షష్ఠీ: కి, కు, యొక్క, లో — రాముని యొక్క బాణం
• సప్తమీ: అందు, న — ఇంటియందు
• సంబోధన: ఓ, ఓరి, ఓయి — ఓ రామా!

6. కాలాలు (Tenses)

• భూతకాలం (Past): నేను చదివాను (I read / I studied)
• వర్తమానకాలం (Present continuous): నేను చదువుతున్నాను (I am reading)
• భవిష్యత్ కాలం (Future / habitual): నేను చదువుతాను (I will read / I read)

7. వాక్య నిర్మాణం (Sentence Structure)

తెలుగు వాక్యం సాధారణంగా కర్త – కర్మ – క్రియ (Subject – Object – Verb) క్రమంలో ఉంటుంది.

• నేను (కర్త) పుస్తకం (కర్మ) చదివాను (క్రియ). — I read the book.

8. సంధులు (Sandhi)

రెండు పదాలు కలిసేటప్పుడు మొదటి పదం చివరి అక్షరం, రెండవ పదం మొదటి అక్షరం కలిసి మార్పు చెందడాన్ని సంధి అంటారు.

• అకార సంధి: రామ + అయ్య = రామయ్య
• ఉకార సంధి: రాముడు + అతడు = రాముడతడు
• సవర్ణదీర్ఘ సంధి (సంస్కృత సంధి): విద్యా + అర్థి = విద్యార్థి
• గుణ సంధి: దేవ + ఇంద్రుడు = దేవేంద్రుడు

9. సమాసాలు (Compound Words)

రెండు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ పదాలు కలిసి ఒకే పదంగా ఏర్పడటాన్ని సమాసం అంటారు. ఉదా: తల్లిదండ్రులు (ద్వంద్వ సమాసం), రాజభటుడు (తత్పురుష సమాసం). సమాసాల గురించి మా ప్రత్యేక వ్యాసంలో వివరంగా చదవండి.

సాధన కోసం సూచనలు

• రోజుకొక చిన్న పేరా చదివి అందులోని నామవాచకాలు, క్రియలను గుర్తించండి.
• ఒకే వాక్యాన్ని మూడు కాలాలలో మార్చి రాయండి.
• ఏకవచన పదాలను బహువచనంలోకి మార్చే ఆట ఆడండి.

వ్యాకరణం భాషకు పునాది. దీనిని ఆటలా, సరదాగా నేర్చుకుంటే తెలుగు భాషపై పట్టు సులభంగా వస్తుంది.

✍️ Have a story or article to share? Submit it for review and get published on Srikaram.org.