తెలుగు వర్ణమాల నేర్చుకున్న తర్వాత పిల్లలు నేర్చుకోవలసిన ముఖ్యమైన అంశం ద్విత్వాక్షరాలు, సంయుక్తాక్షరాలు. రెండు హల్లులు కలిసి ఒకే అక్షరంగా పలికినప్పుడు ఇవి ఏర్పడతాయి. మొదటి హల్లుకు అచ్చు ఉండదు (పొల్లు హల్లు అవుతుంది), రెండవ హల్లు దాని కింద “వత్తు” రూపంలో వస్తుంది.
1. ద్విత్వాక్షరాలు (ఒకే హల్లు రెండుసార్లు)
ఒకే హల్లు రెండుసార్లు కలిసి వస్తే అది ద్విత్వాక్షరం.
- క్క = క్ + క — అక్క, చుక్క
- గ్గ = గ్ + గ — మగ్గం, సిగ్గు
- చ్చ = చ్ + చ — పచ్చ, వచ్చాడు
- జ్జ = జ్ + జ — మజ్జిగ
- ట్ట = ట్ + ట — పట్టు, చెట్టు
- డ్డ = డ్ + డ — గడ్డి, అడ్డం
- త్త = త్ + త — అత్త, కొత్త
- ద్ద = ద్ + ద — పెద్ద, ముద్ద
- న్న = న్ + న — అన్న, చిన్న
- ప్ప = ప్ + ప — అప్పు, పప్పు
- బ్బ = బ్ + బ — డబ్బు, అబ్బాయి
- మ్మ = మ్ + మ — అమ్మ, కొమ్మ
- య్య = య్ + య — అయ్య, సయ్యాట
- ల్ల = ల్ + ల — తల్లి, పల్లె
- వ్వ = వ్ + వ — నువ్వు, నవ్వు
- ళ్ళ = ళ్ + ళ — కళ్ళు, పళ్ళు
2. సంయుక్తాక్షరాలు (వేర్వేరు హల్లులు)
రెండు వేర్వేరు హల్లులు కలిసి వస్తే అది సంయుక్తాక్షరం.
- క్ష = క్ + ష — క్షమ, పక్షి, రక్షణ
- క్ర = క్ + ర — క్రమం, చక్రం
- గ్ర = గ్ + ర — గ్రామం, అగ్రం
- త్ర = త్ + ర — పుత్రుడు, రాత్రి, మిత్రుడు
- ద్ర = ద్ + ర — సముద్రం, నిద్ర
- ప్ర = ప్ + ర — ప్రేమ, ప్రశ్న
- బ్ర = బ్ + ర — బ్రహ్మ, బ్రతుకు
- శ్ర = శ్ + ర — శ్రమ, ఆశ్రమం
- స్త = స్ + త — పుస్తకం, హస్తం
- ష్ట = ష్ + ట — కష్టం, ఇష్టం
- ద్ధ = ద్ + ధ — యుద్ధం, బుద్ధి
- జ్ఞ = జ్ + ఞ — జ్ఞానం, విజ్ఞానం
- హ్మ = హ్ + మ — బ్రహ్మ
- ర్మ = ర్ + మ — ధర్మం, కర్మ
3. మూడు హల్లుల కలయిక
కొన్ని పదాలలో మూడు హల్లులు కలిసి వస్తాయి.
- స్త్ర = స్ + త్ + ర — స్త్రీ, శాస్త్రం, వస్త్రం
- ష్ట్ర = ష్ + ట్ + ర — రాష్ట్రం
- ంత్ర: మంత్రం, యంత్రం (ఇక్కడ సున్నా తర్వాత త్ర వస్తుంది)
4. వత్తులు ఎలా రాయాలి?
- చాలా హల్లులకు వత్తు రూపం ఆ హల్లు యొక్క చిన్న రూపంలా ఉంటుంది (క్క, మ్మ).
- “ర” వత్తు (్ర) హల్లు కింద వంకర గీతలా వస్తుంది (ప్ర, క్ర).
- “త” వత్తు, “న” వత్తు వంటివి ప్రత్యేక ఆకారాలలో ఉంటాయి; వీటిని ఎక్కువగా సాధన చేయాలి.
5. పలకడంలో గుర్తుంచుకోవలసింది
సంయుక్తాక్షరానికి ముందు ఉన్న అక్షరాన్ని కొంచెం ఒత్తి పలుకుతాం. అందుకే ఛందస్సులో ఆ అక్షరం “గురువు” అవుతుంది. ఉదా: “అమ్మ”లో ‘అ’ గురువు.
పిల్లలకు సాధన పద్ధతులు
- జంట పదాల ఆట: “అత్త – అట”, “పట్టు – పటు” వంటి జంటలను చదివించి తేడా వినిపించండి.
- వత్తుల వేట: కథల పుస్తకంలో ఒక పేజీ ఇచ్చి అందులోని ద్విత్వ, సంయుక్తాక్షరాలను గుర్తించమనండి.
- రోజుకు ఐదు పదాలు: ప్రతిరోజు ఒక వత్తుతో ఐదు పదాలు రాయించండి.
ద్విత్వ, సంయుక్తాక్షరాలపై పట్టు వస్తే పిల్లలు తెలుగు పుస్తకాలను ధారాళంగా చదవగలుగుతారు.
✍️ Have a story or article to share? Submit it for review and get published on Srikaram.org.
